Lezingen 13 november

Hens Borkent en Arno Coopmans verzorgen twee lezingen. Zij spreken deze middag over de historische perikelen in de kop van Noord-Limburg en over het archief van het Sint Catharina Gasthuis.

Na afloop van de lezingen wordt de najaarsvergadering gehouden. De agenda voor deze vergadering is via e-mail naar de leden gestuurd.

Lezing 1 – Noord-Limburg, een overgeschoten stukje land

Eens vormden Oost-Brabant, Noord-Limburg en de Niederrhein één landschap. In dat landschap liepen Gelre, Brabant en Kleef   vloeiend  in   elkaar  over.  Maar  op enig moment ontstonden er grenzen. De Maas vormde een grens. In 1815 werd, na de definitieve val van Napoleon, tijdens het hierop volgende Congres van Wenen, een landsgrens door het gebied getrokken. Het daarmee beoogde machtsevenwicht tussen de grote mogendheden van die tijd had wel tot gevolg dat de kop van Noord-Limburg gescheiden werd van zijn historische context. Er groeiden verschillen met de buren die voorheen  niet  bestaan  hadden. Verschillen die ook bij het doen van genealogisch onderzoek in het gebied niet onopgemerkt blijven.

Hens Borkent verzorgt deze lezing. Hij is, behalve penningmeester van afdeling, tevens bestuurslid (Beisizter) bij Mosaik,  Familienkundliche Vereinigung für das Klever Land e.V. , gevestigd in Kleef (D). Hij kent dan ook als geen ander het bijzondere (genealogische) karakter van de kop van Noord-Limburg.

Lezing 2 – Het archief van het Sint Catharina-gasthuis in Grave (1291-1965)

Noord-Brabant beschikt met het archief van het Sint-Catharinagasthuis en de Tafel van de Heilige Geest uit Grave over een van de oudste en best bewaarde archieven op het gebied van de medische en sociale zorg in de provincie. Het gasthuis is in 1291 gesticht door de adellijke heer Jan I van Cuijk, die leefde van circa 1230 tot 1308. De hoge ouderdom in combinatie met de lange levensduur van het gasthuis is uitzonderlijk.

 Arno Coopmans is lid van het bestuur van de Stichting Erfgoed Maaszicht Grave dat het beheer voert over het archief van het voormalige gasthuis. De inhoud daarvan weerspiegelt het dagelijks leven door de eeuwen heen. De doelgroep die het gasthuis generatieslang verzorgde (daklozen, armen en zieken) behoort tot de minst gedocumenteerde in de Nederlandse samenleving. Dat maakt het archief bijzonder. Het gasthuis beschikte over een eigen pesthuis. Het herbergde een van de laatste lokale ziekenhuisjes. Dat functioneerde tot 1965.

Het archief bevat gegevens over sociale en medische zorg in Grave en het Land van Cuijk. Voor de armoedebestrijding. ontwikkelde het gasthuis experimenten om de kern aan te pakken. Dit kreeg vorm in werkverschaffingsprojecten en in meer structurele oplossingen, zoals  de oprichting van een armenfabriek. Het Burgerlijk Armbestuur van Grave, dat het gasthuis beheerde, was in het begin van de twintigste eeuw, een van de grootste grondbezitters van Grave. Ook over de landbouw en veeteelt in het Land van Cuijk heeft het gasthuisarchief veel gegevens.